Morgue en andere gedichten

Gelezen door: André Oyen (2977 boeken)

Citaat: " Kleine Aster Ein ersoffener Bierfahrer wurde auf den Tisch / gestemmt./ Irgendeiner hatte ihm eine dunkelhellila Aster/ zwischen die Zähne geklemmt./ Als ich von der Brust aus/ unter der Haut/ mit einem langen Messer/ Zunge und Gaumen herausschnitt,/ muß ich sie angestoßen haben, denn sie glitt/ in das nebenliegende Gehirn./ Ich packte sie ihm in die Brusthöhle/ zwischen die Holzwolle,/ als man zunähte. Trinke dich satt in deiner Vase! Ruhe sanft, kleine Aster!"

Gottfried Benn (Mansfeld, 2 mei 1886 – Berlijn, 7 juli 1956) was theoloog en arts een Duits schrijver en dichter, en als zodanig een . Na de machtsovername van Hitler in 1933, begroette hij de brutaliteit van de nazi’s als een soort oer-energie die voor De Grote Vernieuwing zou zorgen. Als Duits legerarts was bij aanwezig bij de executie van de als spion verdachte Engelse verpleegster Edith Cavell en stelde ambtshalve haar dood vast. Als opportunist heulde hij mee met de Nazi’s totdat deze zijn gedichten lazen en hem een geiler Mistfink (hitsige smeerlap) noemden. Zijn eerste dichtbundel Morgue und andere Gedichte (1912) deed onmiddellijk stof opwaaien. Gedichten zoals Kleine Aster, Schöne Jugend,Saal der kreisende Frauen en Mann und Frau gehen durch die Krebsbaracke waren thematisch en qua woordenschat nooit gezien en choquerend. Ze voerden de lezer op brutale en emotieloze wijze door de autopsiezaal, een zaal barende vrouwen en een barak waar terminale kankerpatiënten kermend wegkwijnden. Met een sober gebruik van woorden roept Benn een akelige wereld van menselijk leed, verderf en dood op. Zijn taal is koel en koud en zijn associaties zijn vleselijk realistisch. Over Benn’s vrij plastische beschrijvingen van dood en verderf waren de meningen verdeeld. De meeste lezers vonden zijn gedichten verwerpelijk en schandalig. Een zeldzame enkeling prees Benn’s durf en moed en zag in de jonge dichter-arts een wegbereider van het expressionisme. De tijd zou hem gelijk geven. Vandaag wordt Benn erkend als een van de meest expressieve Duitse dichters van de 20ste eeuw en zelfs als het boegbeeld van het expressionisme. Benn schrijft meedogenloos onverschillig over gruwel en dood. In zijn gedichten ligt de focus niet op gevoelens maar op verval en het finale, onherroepelijke proces van ontbinding waarmee hij als arts en lijkontleder honderden keren geconfronteerd is geweest. Waar de jonge Benn een ‘medicynicus’ werd genoemd, gingen zijn latere teksten over de problematiek van de kunst in de moderne wereld. Een wereld waarin volgens hem geen expressiviteit meer bestond en de taal uitgehold en afgevlakt was. De oplossing voor het probleem van de teloorgang van de cultuur lag volgens Benn in het nationaalsocialisme. Benns ontnuchtering kwam echter snel toen de nazi’s zijn lijken en rottingsgedichten bekritiseerden en ze als entartete Kunst bestempelden. In 1938 kreeg hij een publicatieverbod opgelegd en leek hij definitief uitgeteld als groot Duits dichter. In 1950 schreef hij zijn autobiografie: Dubbelleven. Een schuldbekentenis voor zijn Nazi verleden komt er niet in voor. Wel dat hij weinig op had met de denazificatie van de bevrijders die hij als nieuwe bezetters zag. Maar verrassend genoeg steeg van dan af zijn succes als dichter en literator gestadig. Zijn gedichten, proza en hoorspelen maakten hem tot een toonaangevend Duits auteur en een graag gehoord spreker. Benns oeuvre werd hogelijk geprezen om zijn poëtische en evocatieve zeggingskracht. Over zijn tweeslachtige houding tegenover de nazi’s viel geen onvertogen woord. Onder de titel Morgue und andere Gedichte verscheen in maart 1912 in Berlijn het literaire debuut van Gottfried Benn (1886-1956), waarmee de jonge arts meteen als dichter zijn naam vestigde. De destijds als 'poëtisch vlugschrift' uitge-geven reeks gedichten geldt tot op de dag van vandaag als mijlpaal van de moderne poëzie, en weten nog te raken en te bruuskeren. Het is een vreemd historisch document dat zowel aantrekt als afstoot. De vertalingen en het nawoord in deze integrale tweetalige collectorsitem uitgave zijn van Huub Beurskens.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Berlijn