Voor het volk

Gelezen door: André Oyen (2924 boeken)

Citaat: "Elk straatje of district heeft een vlag, volksdansen, liederen, klederdracht, legendes en eigen recepten. Elk staatje heeft ook leiders die daarmee in een oogwenk een identiteit in elkaar knutselen. Dat is cruciaal. Mensen die alle zekerheden in hun bestaan verliezen, hun baan, ideologie en hun vrienden hebben vaak wel nog hun trots. Wie hen daarin bevestigt, heeft hun sympathie."

Els de Groen-Kouwenhoven is een Nederlandse schrijfster, publiciste en journaliste. De Groen studeerde Frans en werkte vijf jaar als lerares. In die tijd begon ze met het schrijven van korte verhalen.Sinds 1975 heeft De Groen tientallen boeken geschreven voor kinderen en jongeren, en in 1999 ook een boek voor volwassenen (De bruidskogel). In 1978 ontving De Groen de Jantje Beton Prijs vanwege haar initiatief om wekelijks kinderen te interviewen over een actueel onderwerp voor de Kinderkrant (een uitgave van het Algemeen Dagblad). Ook schreef ze recensies van jeugdliteratuur voor de boekenrubriek van de Kinderkrant en voor andere kranten en bladen en de BRT. Ze was van 2004 tot 2009 lid van het Europees Parlement en maakte deel uit van de fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie. De naam “Nuttige idioten” werd begin jaren ’80 in Nederland gegeven aan mensen zoals schrijfster Els de Groen, die veel naar het Oostblok reisden. Els de Groen raakte gefascineerd door het onbekende en ontoegankelijke Oosten. Toen, begin jaren tachtig, werd ze nog geplaatst in de categorie ‘Nuttige Idioten’. Die benaming werd voor haar een geuzennaam.

Ze reisde 20 jaar door Rusland en de landen van Oost-Europa. In 1989 werd de muur in Berlijn bestormd en vernietigd door Oost- en West-Berlijners, die elkaar uitzinnig van vreugde in de armen vielen. De Koude Oorlog leek voorbij. Maar sinds de strijd in Oekraïne, met zijn duizenden burgerslachtoffers, onder wie de inzittenden van vlucht MH17, weten we dat één muur tussen Oost en West nooit is afgebroken: die van het onbegrip. Met Nuttige Idioten leverde Els de Groen met krachtige 23 columnachtige hoofdstukken een bijdrage aan (het begin van) een inhoudelijke discussie over hoe-nu-verder. Zelf zegt ze over dit boek: "Het boekje beslaat ruim dertig jaar, waarin de rode draad de chronologie is én een pleidooi voor verkenning en volledige opening van zaken. In het oosten is het de staatspropaganda, in het westen kleuren zakelijke belangen veel informatie. Politiek heeft een slechte reputatie, waar het transparantie betreft. Dat verklaart de scepsis van burgers. En populisten springen in het gat. Ze nemen de argwaan niet weg; ze krabben waar de burger jeuk heeft. Verder blijft alles bij het oude, terwijl het hoogtijd voor iets nieuws is. Door de vluchtelingenstroom, de rol van Rusland in Syrië en het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne, staat de Oost-West relatie nog hoger op de agenda. Maar ook de rol van Europa roept herhaaldelijk vragen op.

Ze beschrijft hoe ze in de jaren ’80 in Moskou ontvangen en vooral in ’t oog gehouden werd door de Schrijversbond, hoe het eten eruit zag, hoe leeg de winkels waren, hoe de kranten zwegen over de ramp in Tsjernobyl (1986) en hoe onwetende en onbeschermde soldaten de boel moesten opkuisen, hoe moeizaam de contacten verliepen en hoe die schrijvers zich voelden en gedroegen wanneer ze tijdens Gorbatsjovs perestrojka in Nederland op bezoek mochten komen. Ze beschrijft ook de veranderingen in 1989-1990, de eis van de deelrepublieken om autonomie, het pijnlijke uiteenvallen van de SU in Rusland en 14 kleinere landen, de breuk in de 7 jaar oude vriendschap tussen haar en de Russische schrijver Eduard Uspenski, de razendsnelle revival van de orthodoxe kerk na de val van het communisme. Het uiteenvallen van Joegoslavië, het nationalisme, de etnische schoonmaak (lees: de genocide op Albanezen, moslims en Roma) na het overlijden van Tito vindt ze een tegelrechte ramp.

Ze vertelt ook over Bulgarije, dat, net zoals de DDR, tijdens het communisme concentratiekampen had, o.m. Belene, een eiland in de Donau, waar in de jaren ’80 heel veel Turken zijn vermoord, omdat ze zich niet wilden bekeren of omdat ze weigerden een Bulgaarse naam aan te nemen. Bulgarije had nog meer negatieve aspecten: een heel grote corruptie, een genadeloos vervuilde natuur, getto’s, armoede, massaal misbruik van Westers geld na de toetreding tot de E.U. Ze meldde dat allemaal aan het Europees Parlement, waar ze zelf vijf jaar lid van was (2004-2009) maar haar meldingen bleven zonder gevolg. In 2009 publiceerde ze een dagboek over haar vijf jaar in het E.P. : “Een moeras vol krokodillen”. Maar ook daar werd geen gehoor aan gegeven.

Als je deze essays aandachtig leest begin je de reactie van de Oost-Europese leiders op de vluchtelingencrisis beter te begrijpen.Talrijk zijn de leiders die beweren het volk te dienen. Hun vijand is de ander, hun wapen is de angst, hun oplossing is een muur. Zoals ooit de Muur in Berlijn en nu de rollen scheermesjesdraad overal in Europa. Maar wie zijn dat volk waarvoor ze zeggen op te komen? In een globaliserende wereld wordt de bevolking steeds diverser. Dat vergt beleid en visie. Geen hek! Vandaag klinkt opnieuw de roep om beschermende grenzen en muren. Met Voor het Volk levert Els de Groen met krachtige 25 columnachtige hoofdstukken, verlucht met 40 foto’s van bekende fotografen uit Oost en West, andermaal een bijdrage aan (het begin van) een inhoudelijke discussie over hoe-nu-verder in een tijd van populisme, terreur en oorlogsgeweld.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties: