Wat blijft

Gelezen door: Fons Mariën (201 boeken)

Citaat: "Een van de diepste bekommernissen waardoor de mens zich onderscheidt van het dier zal wel zijn desperate verlangen zijn naar iets 'wat blijft'."

'Wat blijft' is een filosofisch essay van schrijfster en filosofe Patricia de Martelaere (overleden in 2009). Het is een dun boekje maar de lectuur vergt veel concentratie, want het gaat over een metafysische problematiek. "In 'Wat blijft' onderzoekt Patricia de Martelaere de ruimte tussen iets en niets", zo staat op de flaptekst te lezen. Ze vertrekt van onze menselijke behoefte aan existentiële troost na de lessen die filosofisch getrokken worden uit het darwinisme. Daarvoor haalt ze een boek van Jacques Monod aan :"De waarheid is pijnlijk, maar we zijn het als homo sapiens aan onszelf verplicht haar onder ogen te zien. De waarheid is dat we niet méér zijn dan een onbetekenende schakel in een keten van toeval en noodzakelijkheid die nergens heen leidt en door niets of niemand is bedoeld." Een filosoof als Nietzsche had al de consequenties van het darwinisme juist ingeschat en getracht er een antwoord op te geven. De waarheid van Darwin laat de mens achter met een behoefte aan troost voor het verlies van de illusie dat het heelal en het leven een 'zin' of 'betekenis', een 'bedoeling' of 'doelgerichtheid' heeft. Die troost kan hij bijvoorbeeld vinden in de schoonheid. De Martelaere put uit "Het boek van de schoonheid en de troost" (Wim Kayser) om hierop mogelijke antwoorden te formuleren. Verder gaat ze dieper in op het eeuwenoude verschil in visie tussen Parmenides (de nadruk op het zijn) en Herakleitos (die meent dat alles in wording is). Van Herakleitos stamt de bekende beeldspraak van de rivier die altijd in beweging is en nooit op twee momenten dezelfde is. De Martelaere meent dat de mens op deze rivier een 'soort vlot' nodig heeft, een houvast, of in andere woorden iets 'dat blijft'. Vervolgens zoekt ze verder naar wat ze de ruimte tussen iets en niets noemt. Haar essay wordt op dit punt (waar ze verder Plato en Sartre - l'être et le néant- bij betrekt) voor mij te onbegrijpelijk. Alleszins meent ze dat in het boeddhisme een oplossing te vinden is voor de ruimte tussen iets en niets. Haar essay is interessant maar naar het einde toe op de rand van het doorgrondelijke voor een leek als ik. Vaak heb ik passages moeten herlezen. Mogelijk is een tweede lectuur over een paar jaar een must, om te zien of ik het dan niet beter begrijp.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties: