Nineteen Eighty-Four

Gelezen door: Tim Vervaeke (44 boeken)

Citaat: "The essential act of war is destruction, not necessarily of human lives, but of the products of human labour. War is a way of shattering to pieces, or pouring into the stratosphere, or sinking in the depths of the sea, materials which might otherwise be used to make the masses too comfortable, and hence, in the long run, too intelligent."

Een van de vele klassiekers aller tijden. Gedurende enkele jaren heb ik de boot afgehouden, maar uiteindelijk, in een vlaag, heb ik 'm gekocht. Ik kon kiezen tussen een verjaardagseditie en een recentere uitgave met extra info over Orwell, over het boek, en de appendix over Newspeak. Dan liever een uitgave met toegevoegde waarde.

Mijn kennis van dystopische boeken is zeer beperkt, en hoewel de Silo-trilogie van Hugh Howey me zeer donker leek, en bijna te realistisch, is het bijna klein bier vergeleken met 1984, dat ik totaal onderschat heb.

Het boek mag dan in de jaren '40 geschreven zijn en over de (mogelijke) toekomst van de mensheid/maatschappij gaan, maar veel van hoe het eraan toegaat wordt nu al toegepast. Niet enkel eventuele martelingen, maar zeer zeker de spionage, inbreuk op de privacy, hersenspoelen van de bevolking, onderdrukken/wegnemen van verschillende vormen van plezier en vreugde, enz... Zelfs de geschiedenis wordt constant herschreven zodat die steeds overeenstemt met de actualiteit.

Er komen her en der passages voorbij die je aan het denken zetten, zoals bijv.: "The essential act of war is destruction, not necessarily of human lives, but of the products of human labour. War is a way of shattering to pieces, or pouring into the stratosphere, or sinking in the depths of the sea, materials which might otherwise be used to make the masses too comfortable, and hence, in the long run, too intelligent."

En 3 spreuken/regels zijn van hoofdbelang in het boek en de Partijpolitiek:
1) War is peace (oorlog voeren om de bevolking onder de knoet te houden, te doen geloven dat het leger en de overheid alles in het werk stellen om je veiligheid te garanderen)
2) Freedom is slavery (op je eentje ben je niets waard, maar samen sta je sterk - ofte, op je eentje kan je je mening niet overtuigend overbrengen, want de massa zal je niet/amper geloven)
3) Ignorance is strength (laat alles maar aan de overheid over, jij moet je geen zorgen maken, je moet gewoon volgen en accepteren - makkelijk, toch? Wat niet weet, niet deert)

Het is een fictief verhaal, maar een met een verhaal, met een oproep aan de massa, aan de mensheid, om je ogen te openen, vast te houden aan de positieve kanten van het leven, aan dingen die je gelukkig maken. En waar je kan, jezelf te informeren, bij te scholen, attentief te zijn, en niet alles wat de media, politici, enz.. klakkeloos over te nemen of te geloven.

In een wereld leven zoals beshreven in 1984 (het boek) betekent: opgeven van vrijheid (in zijn en denken), opgeven van plezierige dingen (hobby's, de geneugten des levens, ...) en ga zo maar door. Je wordt geleefd, je leeft in dienst van de Partij (de overheid die het voor het zeggen heeft), niet voor jezelf. Bevalt het je niet of uit je bepaalde gedachten en verwoordingen die niet stroken met de richtlijnen van de overheid, dan zal je het geweten hebben. En word je zelfs uit de geschiedenisboeken geschrapt zodat er nergens nog een spoor van jouw bestaan te vinden valt, indien nodig.

Dit is zeker geen verhaal om vrolijk van te worden. Ik durf zelfs toe te geven dat ik me inderdaad af en toe slecht heb gevoeld.

De appendix over Newspeak geeft mooi aan hoe woordenschat beetje bij beetje, tot er een "perfecte" versie van het woordenboek bestond, werd ingeperkt en sterk vereenvoudigd. Weg met artistieke vrijheid, met dichterlijke vrijheid, met wetenschap, met rijkheid van taal. Waarom synoniemen hebben, als bepaalde woorden op zich al volstaan.

Iedereen wil toch een vredevolle wereld, zonder al het geweld, verkrachtingen, diefstallen, enz...? Sommigen, echter, hebben het vooral voor macht, om de macht. Niet om goed te doen, niet om het leven van de mensen te verbeteren. En dat is vandaag de dag in bepaalde delen van de wereld zeker het geval. Al honderden jaren lang. Triestig.

Maar toch een ietwat positieve noot: volgens O'Brien (personage) zal de massa nooit in opstand komen tegen onderdrukking. Nochtans zijn er de laatste jaren wel veel opstanden geweest, o.a. in Tunesië, Egypte, en recent nog Oekraïne. Ook in Afrika zijn er regelmatig opstanden tegen het bestuur. Dus, er is wél wat veranderd sinds WO II. Maar het kan inderdaad nog beter, zeker met de tegenwoordige technologie, sociale media, en dergelijke. Politiekers mogen niet onschendbaar zijn.

 | Reacties (1)Delen |
1 reacties:
Thierry op 3 maart 2020:
Beste Tim Uw recensie staat mij aan. Ik vind 1984 ook een verhaal dat ons aanzet om na te denken en ons indirect confronteert met de werkelijkheid.